Hoe Wind by ’n Kampterrein Werk: Wat Elke Kampeerder Moet Weet

Wanneer die wind begin waai, kyk die meeste kampeerders eerste na dieselfde vier dinge: die ankertoue, tentpenne, seil en pale.

Dit maak sin. Dit is immers die dele wat begin beweeg, klap, ruk en buig.

Maar die wind wat by jou tent aankom, word nie net deur die voorspelde windsnelheid bepaal nie. Dit hang ook af van:

• waar die wind vandaan kom
• watter weerstelsel dit veroorsaak
• hoe sterk die rukwinde is
• of die wind later van rigting gaan verander
• of jy langs die see, in ’n vallei of op ’n oop vlakte kamp
• en hoe jou tent, pale, toue en penne saamwerk

Twee kampeerders kan net ’n paar kilometer uitmekaar staan en heeltemal verskillende wind ervaar.

Die een staan agter ’n breë heuwel en hoor skaars die wind. Die ander een staan langs ’n dam, met kilometers oop water voor hom, en kry die volle wind reg van voor.

Kom ons kyk stap vir stap hoe dit werk.

1. Wat is wind, en hoekom begin dit waai?

Wind is eenvoudig lug wat beweeg.

Die son verhit nie die aarde oral ewe vinnig nie. Droë grond word byvoorbeeld vinniger warm as water. ’n Kaal stuk grond word anders warm as ’n digte bos. Berge, valleie, stede en wolke beïnvloed ook hoe vinnig ’n gebied warm of koud word.

Wanneer lug warm word, sit dit uit en styg. Koeler, swaarder lug beweeg dan in om die plek daarvan in te neem.

Dit skep wind.

Hoe groter die drukverskil oor ’n kort afstand, hoe sterker kan die wind word.

Wat beteken die lyne op ’n weerkaart?

Op ’n sinoptiese weerkaart sien ’n mens lyne wat isobare genoem word.

Elke lyn verbind plekke met dieselfde lugdruk.

Wanneer die lyne ver uitmekaar lê, verander die druk stadig en is die wind gewoonlik ligter.

Wanneer die lyne baie naby aan mekaar lê, verander die druk vinnig oor ’n kort afstand. Dit dui gewoonlik op sterker wind.

Hoekom waai die wind nie net reguit nie?

Die aarde draai, en hierdie beweging beïnvloed die rigting waarin groot lugmassas beweeg.

In die Suidelike Halfrond word bewegende lug na links afgebuig.

Dit help verduidelik waarom wind rondom groot hoë- en laedrukstelsels draai eerder as om net in ’n reguit lyn te beweeg.

Naby die grond raak die prentjie nog ingewikkelder, want bome, geboue, berge en ruwe terrein vertraag en verander die wind.

Die voorspelling wys dus die algemene wind oor ’n groter gebied. Dit kan nie presies wys wat tussen die bome, agter ’n ablusieblok of langs jou karavaan gaan gebeur nie.

2. Gewone wind, rukwinde en warrelwind is nie dieselfde ding nie

’n Tent ervaar die wind selde as een aanhoudende, gelyke druk.

Die wind druk, verslap, draai, ruk weer en verander soms skielik van rigting.

Dit is juis hierdie aanhoudende beweging wat tente, toue, penne en pale moeg werk.

Gemiddelde windspoed

Wanneer ’n voorspelling sê die wind gaan 25 km/h wees, verwys dit gewoonlik na ’n gemiddelde windspoed oor ’n tydperk.

Dit gee jou ’n idee van die algemene toestande, maar dit vertel nie noodwendig hoe hard die sterkste rukwind gaan wees nie.

Rukwinde

’n Rukwind is ’n kort, skerp toename in windspoed.

Die voorspelling kan byvoorbeeld wys:

• gemiddelde wind: 25 km/h
• rukwinde: 50 km/h

Vir jou tent is dit nie bloot ’n 25 km/h-wind nie. Die hele stelsel moet kort-kort ’n veel sterker ruk absorbeer.

Dit is belangrik omdat windkrag vinnig toeneem namate die wind vinniger waai.

Onder soortgelyke toestande kan ’n verdubbeling in windsnelheid ongeveer vier keer soveel aërodinamiese krag veroorsaak.

Die presiese las hang natuurlik ook van die grootte en vorm van die tent af.

Stiltes tussen rukwinde

Soms verslap die wind skielik.

Die seil ontspan, die toue hang ’n bietjie losser en alles lyk vir ’n paar sekondes rustiger.

Dan slaan die volgende rukwind.

Hierdie herhalende druk en loslaat kan:

• penne stadig uitwerk
• toue rek
• verstelstukke laat skuif
• lasse losmaak
• en pale aanhoudend laat buig

Die tent hoef dus nie met die eerste rukwind te breek nie. Dit kan oor ’n paar uur stadig swakker word.

Wind wat draai

’n Tent word dikwels opgerig met die huidige wind in gedagte.

Maar later kan:

• ’n kouefront deurbeweeg
• ’n donderstorm se uitvloeiwind aankom
• ’n seebries ontwikkel
• of die wind om ’n berg draai

Dan word ’n heel ander kant van die tent die windkant.

Die kant wat vroeër veilig en beskut gevoel het, kan later die volle las dra.

Turbulensie

Turbulensie is onreëlmatige, warrelende lug.

Dit gebeur dikwels:

• agter bome
• agter mure
• om geboue se hoeke
• tussen karavane
• agter duine
• en aan die beskutte kant van ’n koppie

Die gemiddelde wind kan daar ligter wees, maar die rukke kan baie onvoorspelbaar wees.

Dit is waarom “agter die boom” nie altyd dieselfde beteken as “uit die wind” nie.

3. Watter weerstelsels bring wind in Suid-Afrika?

Nie alle wind het dieselfde oorsprong nie.

Sommige winde bou stadig op en hou ure of dae aan. Ander slaan binne minute toe.

As jy weet wat die wind veroorsaak, verstaan jy beter wat moontlik volgende gaan gebeur.

Kouefronte

Kouefronte beweeg meestal van wes na oos oor Suider-Afrika.

Hulle raak die Wes-Kaap die gereeldste, maar sterk fronte kan ook die Suid-Kaap, Oos-Kaap en dele van die binneland beïnvloed.

Voor ’n kouefront kan die wind:

• noordwes of noord waai
• warmer en droër voel
• en geleidelik sterker word

Wanneer die front deurbeweeg, kan die wind skielik draai en kouer word.

Dit beteken ’n kampeerder kan die volgende ervaar:

• sterk wind voor die reën
• ’n rigtingverandering tydens die front
• reën of buie
• kouer wind ná die front
• en soms nog sterker wind nadat die reën begin opklaar

Die fout is om te dink die gevaar is verby sodra die reën ophou.

Hoëdruk wat agter ’n front inbeweeg

Ná ’n kouefront kan ’n hoëdrukstelsel langs die Suid-Afrikaanse kus opbou.

Dit kan steeds sterk kuswinde veroorsaak, selfs al het die hoofreën reeds wegbeweeg.

’n Kampeerder kan dus soggens dink die storm is verby, net om te sien die wind raak later sterker.

Donderstorms en uitvloeiwinde

Oor groot dele van die binneland is donderstorms een van die grootste windgevare vir kampeerders.

Binne ’n donderstorm koel reën die lug af. Hierdie koue, swaarder lug sak vinnig grond toe en versprei dan na buite.

Die voorste rand van hierdie uitvloeiende lug word ’n rukfront of uitvloeigrens genoem.

Dit kan die kampterrein bereik:

• voordat die reën begin
• terwyl die storm nog ver weg lyk
• en vanuit ’n ander rigting as die wind wat vroeër gewaai het

Tekens waarna jy kan kyk, sluit in:

• stof wat in ’n lyn nader beweeg
• gras of blare wat skielik plat trek
• ’n merkbare daling in temperatuur
• ’n donker rand onder die wolk
• en ’n skielike verandering in windrigting

Die storm hoef nie reg oor jou kampterrein te beweeg om sterk wind te veroorsaak nie.

Bergwinde

’n Bergwind is ’n warm, droë wind wat vanaf die binneland na die kus waai.

Die lug sak van die hoër plato af na laer gebiede en word warmer en droër soos dit daal.

Aan die kus kan ’n warm bergwind later gevolg word deur:

• ’n kuslaag
• ’n kouefront
• of ’n skerp koeler suidelike wind

Die warm wind wat jy in die oggend voel, kan dus deel van ’n groter weerverandering wees.

Seebries

Land word bedags vinniger warm as die see.

Die warm lug oor die land styg, en koeler lug vanaf die see beweeg in om sy plek in te neem.

Dit is ’n seebries.

’n Seebries is dikwels:

• swak in die oggend
• duideliker teen middag
• en die sterkste in die middag

Daarom kan ’n kuskamp vroegoggend windstil wees, maar teen drie-uur die middag redelik sterk wind kry, al is daar geen kouefront nie.

Landbries

Snags koel die land vinniger af as die see.

Die lug kan dan vanaf die land na die warmer water beweeg.

Hierdie landbries is gewoonlik swakker as ’n seebries, maar dit kan steeds veroorsaak dat die windrigting gedurende die nag verander.

Berg- en vallei-winde

Berghellings en valleie word ook bedags warm en koel snags af.

Bedags kan lug:

• teen die helling op beweeg
• of verder teen ’n vallei op trek

Snags kan koue, digte lug:

• teen die hellings afvloei
• en in laer gebiede versamel

Hierdie plaaslike bewegings kan die algemene wind versterk, verswak of heeltemal van rigting laat verander.

4. Wind verskil baie van streek tot streek

Daar bestaan nie een Suid-Afrikaanse “heersende wind” wat oral geld nie.

Die kus, binneland, plato, berge en oop vlaktes het almal hul eie tipiese windprobleme.

Suidwes-Kaap en Kaapse Skiereiland

Die suidooster is gedurende die warmer maande een van die bekendste winde in hierdie gebied.

Berge en gapings rondom Kaapstad kan die wind versnel of na ’n ander rigting stuur.

In die winter bring kouefronte dikwels:

• noordwestelike wind voor die front
• reën tydens die front
• en ’n verandering na weste, suidwes of suid daarna

’n Kampterrein wat goed beskut is teen die somersuidooster kan heeltemal oop wees vir die winterwind vanuit die noordweste.

Weskus en Namakwaland

Die Weskus het dikwels lang oop blootstelling oor:

• die see
• soutpanne
• kaal grond
• en yl plantegroei

Die wind het min om dit te vertraag voordat dit die kamp bereik.

Duine kan beskutting bied, maar gapings tussen die duine kan die wind soos deur ’n tregter versnel.

Die onmiddellike agterkant van ’n duin kan ook warrelwinde hê.

Sand en stof skep verdere probleme met:

• ritssluiters
• tentvensters
• kos
• toerusting
• en sigbaarheid

Suid-Kaap en Tuinroete

Die Tuinroete bestaan uit ’n ingewikkelde mengsel van:

• see
• mere
• berge
• riviervalleie
• bome
• en oop dele

’n Kamp langs ’n strandmeer kan die volle middagwind oor die water kry.

’n Kamp verder binneland toe kan weer in ’n vallei lê waar die wind tussen die berge deurgejaag word.

Kouefronte is belangrik, maar die plaaslike terrein kan die wind binne ’n paar kilometer heeltemal verander.

Oos-Kaap

Die Oos-Kaap kry ’n mengsel van kusweer en binnelandse donderstorms.

Langs die kus kan kampeerders te doen kry met:

• kouefronte
• seebries
• bergwinde
• kuslaagstelsels
• en sterk wind ná fronte

Verder binneland toe word donderstormrukke belangriker.

Dit beteken kampeerders moet voorbereid wees op beide:

• wind wat lank aanhou
• en kort, skielike rukwinde

Karoo

In die Karoo het die wind dikwels kilometers oop ruimte.

Daar is min bome of ander hindernisse om dit te breek.

Tipiese probleme sluit in:

• sterk noordwestewind voor ’n front
• droë, warm middagwind
• stof
• skerp temperatuurveranderinge
• en rukfronte wat oor die oop veld nader beweeg

Die voordeel is dat jy soms die verandering ver sien aankom. Die nadeel is dat daar min is wat die wind vertraag.

Noord-Kaapse binneland

Die Noord-Kaap kan wind kry wat verband hou met:

• donderstorms
• kouefronte wat die binneland bereik
• sterk hitte
• laagdruktrôe
• en groot drukverskille

Droë grond beteken dat sterk wind stof, plastiek, blare en ander los voorwerpe deur ’n kampterrein kan dra.

Mure en geboue kan help, maar die hoeke daarvan kan die wind versnel.

Vrystaat

Die Vrystaat het baie oop terrein.

In die somer is donderstorms en hul rukfronte ’n groot gevaar.

Jy kan die stof of gras in die verte sien beweeg, maar die wind kan vinnig by jou kamp aankom.

Kouefronte en sterk noordwestewind kan ook voorkom, veral gedurende oorgangseisoene.

Gauteng en die Hoëveld

Somerdonderstorms is waarskynlik die bekendste windprobleem vir Hoëveldkampeerders.

Die dag kan begin met:

• hitte
• ’n ligte bries
• en geen teken van ernstige wind nie

Teen laatmiddag kan ’n storm skielik:

• sterk rukwinde
• stof
• ’n temperatuurval
• weerlig
• swaar reën
• en ’n ander windrigting bring

Bome, geboue, koppies en ander karavane kan hierdie wind onreëlmatig en warrelend maak.

In die winter is die weer dikwels droër, maar kouefronte kan steeds sterk noordwestewind en kouer suidelike wind bring.

KwaZulu-Natalse kus

Die KZN-kus kry:

• seebries
• bergwinde
• kuslaagstelsels
• donderstorms
• en windveranderings met kouefronte

’n Warm aflandige wind kan later deur ’n koel suidelike wind vervang word.

Dit is een van die gebiede waar dit belangrik is om nie net na die windspoed te kyk nie, maar ook na hoe die rigting deur die dag verander.

KZN-binneland en Drakensberge

Berge verander wind op baie maniere.

Die wind kan:

• oor ’n rif versnel
• deur ’n bergpas gejaag word
• langs ’n vallei beweeg
• teen ’n helling afsak
• en agter ’n berg begin warrel

Die voorspelling vir die naaste dorp kan dus baie anders wees as die wind by ’n hoë bergkamp.

Selfs twee kante van dieselfde berg kan heeltemal verskillende toestande hê.

Laeveld en noordoostelike binneland

Die Laeveld kombineer:

• sterk hitte
• valleie
• die platorand
• en somerdonderstorms

’n Laagliggende kamp kan beskut voel, maar tog in die pad lê van:

• koue lug wat teen ’n helling afvloei
• of ’n donderstorm se uitvloeiwind

Somerdonderstorms is meestal die belangrikste rukwindgevaar, terwyl die winter gewoonlik droër en rustiger is.

5. Hoe verander die wind deur die seisoene?

Dieselfde kampterrein kan in Januarie en Julie soos twee verskillende plekke voel.

Suid-Afrika het ook nie oral dieselfde seisoenale patroon nie.

Lente: September tot November

Lente is dikwels wisselvallig.

Jy kan te doen kry met:

• steeds gereelde kouefronte in die suide
• sterker verhitting gedurende die dag
• stof en droë wind oor die binneland
• die terugkeer van somerdonderstorms
• en sterker suidoostewinde in die Suidwes-Kaap

’n Stil lente-oggend waarborg dus glad nie ’n stil middag nie.

Somer: Desember tot Februarie

Somer is die belangrikste donderstormseisoen oor groot dele van die binneland.

Rukwinde kan:

• skielik opkom
• baie sterker as die gemiddelde wind wees
• en voor die reën arriveer

Langs die kus raak die seebries gewoonlik duideliker as gevolg van sterker daghitte.

Die Kaapse suidooster kan gereeld sterk waai, terwyl droë binnelandse gebiede stof en hittegedrewe turbulensie kan kry.

Herfs: Maart tot Mei

Herfs is ’n oorgangstyd.

Donderstorms kan nog vroeg in die seisoen voorkom, terwyl kouefronte later belangriker begin word.

’n Kamp kan op dieselfde dag:

• warm aflandige wind
• ’n rustige tydperk
• ’n koeler windverandering
• en selfs ’n laat donderstorm ervaar

Herfs beteken nie noodwendig windstil kampeerweer nie.

Winter: Junie tot Augustus

In die Wes- en Suid-Kaap is kouefronte in die winter ’n belangrike bron van sterk wind.

Voor ’n front kan daar:

• warmer weer
• sterk noordwestewind
• en dalende lugdruk wees

Ná die front kan die wind koud word en skerp draai.

Oor die noordelike binneland is daar minder donderstorms, maar sterk fronte kan steeds wind ver binneland toe bring.

6. Wind verander ook deur die dag

Selfs sonder ’n kouefront of storm kan die wind van vroegoggend tot laatmiddag baie verander.

Voor sonsopkoms

Die grond het deur die nag afgekoel.

Lug naby die grond is dikwels stabieler, en beskutte kampterreine kan stil wees.

Koue lug kan egter ook teen hellings afvloei en in valleie versamel.

’n Laagliggende kamp kan dus snags ’n koue trek kry terwyl ’n hoër terrein rustiger is.

Vroegoggend

Ná sonsopkoms begin die grond warm word.

Aanvanklik kan dit nog stil wees. Soos die grond warmer word, begin die onderste luglaag meng.

Vinniger lug van hoër op kan dan tot op tenthoogte afkom.

Dit is hoekom ’n kampterrein windstil kan wees toe jy koffie maak, maar teen tienuur reeds duidelik winderig raak.

Middag

Teen die middag is:

• die grond warmer
• lugbeweging sterker
• seebries meer ontwikkel
• en donderstorms meer waarskynlik

Oop, droë terrein skep dikwels rukkerige wind.

Kuskampe kan hul sterkste gewone seebries in die middag kry.

Laatmiddag en vroegaand

Dit is ’n belangrike tyd vir kampeerders op die Hoëveld en in ander somerreënvalgebiede.

Hou dop vir:

• wolke wat vinnig opbou
• stof wat in ’n lyn nader beweeg
• ’n skielike koue gevoel
• laaghangende wolke onder ’n storm
• of wind wat vinnig van rigting verander

Die wind kan reeds by die kamp wees voordat die reën begin.

Nag

Wind verswak dikwels nadat die grond afkoel, maar dit is nie ’n vaste reël nie.

Die wind kan snags sterk bly weens:

• ’n kouefront
• groot drukverskille
• ’n donderstorm
• afvloeiwind uit die berge
• of ’n verandering langs die kus

Gaan dus die uur-tot-uur voorspelling vir die nag na voordat almal gaan slaap.

7. Die terrein kan die voorspelde wind heeltemal verander

Die weerprogram kan jou vertel wat die algemene wind oor ’n gebied gaan doen.

Dit weet egter nie presies waar elke boom, duin, muur en karavaan staan nie.

Oop aanloop of “fetch”

Die afstand waaroor wind sonder groot hindernisse beweeg, word soms die wind se aanloop of fetch genoem.

Dit kan wees oor:

• die see
• ’n dam
• ’n oop plaas
• ’n wye vallei
• ’n kaal plato
• of ’n oop stuk Karoo

Hoe langer die oop afstand, hoe minder kans is daar dat iets die wind vertraag.

’n Staanplek met ’n pragtige uitsig oor die dam kan dus ook die staanplek met die meeste wind wees.

Windtrôe en tregters

Wanneer wind deur ’n nou opening gedwing word, kan dit versnel.

Dit gebeur tussen:

• berge
• duine
• geboue
• rye karavane
• digte boomlyne
• en langs smal paaie

’n Staanplek met skuiling aan weerskante kan dus juis in die middel van die sterkste windbaan lê.

Riwwe en hoë plekke

Wind is dikwels sterker naby die bokant van ’n oop rif.

Nadat dit oor die rif beweeg, kan die lug afrol en warrel.

’n Kamp net onder die “beskutte” kant kan dan skielike afwaartse rukke kry.

Bome

Bome kan die gemiddelde wind verminder, maar hulle kan ook:

• warrelwinde veroorsaak
• takke verloor
• omval in nat grond
• of teen tente en voertuie swaai

Kyk na:

• dooie takke
• beskadigde stamme
• bome wat skeef staan
• grond wat baie nat is
• en hoe ver die boom van die tent af is

Direk onder ’n groot boom is nie altyd die veiligste plek nie.

Mure en geboue

’n Muur of gebou kan goeie beskutting gee, maar wind versnel dikwels om die kante en hoeke.

Direk agter ’n muur kan die wind ook begin warrel.

Soms is dit rustiger ’n entjie agter ’n breë hindernis as reg teenaan dit.

Ander karavane

Karavane kan wind in nou bane tussen die staanplekke instuur.

Die wind kan:

• tussen twee karavane versnel
• onder ’n afdak deurgaan
• oor die dak vloei
• en om die voor- en agterhoeke draai

Jou karavaan kan dus een deel van die tent beskerm, maar die wind na ’n ander deel herlei.

Water

Die see, damme en groot strandmere bied baie min hindernisse vir die wind.

’n Kamp langs water kan daarom:

• sterker, meer aaneenlopende wind
• ’n middagse bries
• en ’n nagtelike rigtingverandering ervaar

8. Hoe druk wind op die tent, pale, toue en penne?

’n Tent is nie net ’n stuk seil met ’n paar pale nie.

Dit is ’n volledige stelsel.

As een deel begin ingee, moet die ander dele skielik meer werk doen.

Druk op die windkant

Die kant waarvandaan die wind kom, is die windkant.

Wanneer die wind die seil tref, bou druk op daardie kant op.

’n Groot regop tentwand vang gewoonlik meer wind as:

• ’n smal punt
• ’n lae skuins dak
• of ’n afgeronde oppervlak

Dit beteken nie elke tent moet altyd met sy smal kant in die wind staan nie. Die deure, vensters, dakvorm en pale verskil van tent tot tent.

Suiging oor die dak en agterkant

Die wind druk nie net teen die voorkant nie.

Wanneer lug oor die dak en langs die kante beweeg, kan laer druk aan die bokant en agterkant ontstaan.

Die gevolg kan wees:

• dakligting
• seil wat na buite trek
• opwaartse druk op penne
• en ekstra spanning op nate en verbindings

Die tent word dus terselfdertyd gedruk, getrek en opgelig.

Wind wat binne-in die tent kom

’n Groot oop deur of venster aan die windkant kan lug binne laat ophoop.

Die tent kan dan soos ’n sak of skep begin optree.

Die idee dat ’n mens alles moet oopmaak “sodat die wind kan deurwaai” werk nie vir elke tent nie.

By sommige ontwerpe kan beheerde ventilasie help. By ander kan ’n groot opening aan die windkant die druk binne verhoog.

Volg die ontwerp van jou eie tent eerder as ’n algemene kampeerreël.

Pale wat buig

Pale is veronderstel om tot ’n mate te buig.

’n Lang, egalige boog is nie dieselfde as ’n skerp buiging op een plek nie.

’n Skielike knakpunt kan dui op:

• ’n swak verbinding
• ou skade
• ’n duik
• verkeerde opstelling
• ’n lang onondersteunde gedeelte
• of die begin van knakking

Middelspan-knakking

’n Lang paal onder druk kan skielik sywaarts buig op die swakste onondersteunde deel.

Dit word knakking genoem.

Sodra die paal begin knak, verloor dit vinnig sy vermoë om die las te dra.

’n Korter of beter ondersteunde paalgedeelte kan gewoonlik meer druk hanteer as ’n lang, kaal span.

Versterking kan ’n swak deel ondersteun, maar dit laat nie die totale windlas verdwyn nie. Die res van die tent moet steeds die las kan dra.

Ankertoue

Ankertoue help om beweging te beheer en dra die las na die grond oor.

Hulle werk net behoorlik wanneer:

• hulle op die regte plek vas is
• die trekhoek sin maak
• die tou in ’n goeie toestand is
• die spanning reg is
• en die pen die las kan hou

’n Tou wat te los is, laat te veel beweging toe.

’n Tou wat so styf moontlik getrek is, kan weer onnodige permanente spanning op die tent plaas.

Die doel is stewige, beheerde ondersteuning.

Tentpenne en grond

Die sterkste pale en toue beteken min as die penne uitkom.

Die houkrag van ’n pen hang af van:

• die vorm en lengte van die pen
• hoe diep dit ingaan
• die hoek waarteen dit ingeslaan word
• die rigting van die trek
• en die soort grond

Los sand, kleigrond, gruis en nat grond hou nie dieselfde nie.

’n Pen kan met die hand baie stewig voel, maar ná ’n uur se rukwinde stadig loswerk.

Nat grond

Reën kan ’n goeie ankerstelsel binne ’n kort tyd verswak.

Grond wat droog en stewig was, kan sag word. Water wat verby ’n pen vloei, kan die gat vergroot.

Kontroleer die penne weer nadat die reën begin het.

Water op die dak

Wanneer die tentdak slap hang, kan water opdam.

Daardie water:

• voeg gewig by
• laat die dak verder sak
• verander die hoek van die seil
• en plaas ekstra druk op die pale

Die veranderde dakvorm kan ook meer wind vang.

Goeie dakspanning is dus deel van windvoorbereiding én reënvoorbereiding.

9. Hoe lees ’n kampeerder die windvoorspelling?

Die klein sonnetjie of wolkie op die dagvoorspelling vertel jou nie genoeg nie.

Kyk eerder na die uur-tot-uur voorspelling.

Gemiddelde windspoed

Dit wys die algemene wind wat gedurende daardie uur verwag word.

Dit help jou sien of die wind:

• lig
• matig
• aanhoudend sterk
• of besig is om op te bou

Rukwindspoed

Vir ’n tent is die rukwind dikwels belangriker as die gemiddelde wind.

Vergelyk:

Voorspelling B klink rustiger as jy net na die gemiddelde kyk, maar die skerp rukke kan baie meer probleme veroorsaak.

Windrigting

Wind word benoem volgens waarvandaan dit kom.

’n Noordewind kom uit die noorde en beweeg suidwaarts.

’n Suidwestewind kom uit die suidweste en beweeg na die noordooste.

Programme wys windpyle nie altyd op dieselfde manier nie. Maak seker of die pyltjie wys waar die wind vandaan kom of waarheen dit beweeg.

Kyk vir rigtingveranderings

Moenie net kyk wat die wind gaan doen wanneer jy opdaag nie.

Kyk ook na:

• laatmiddag
• aand
• die middel van die nag
• en die volgende oggend

’n Noordwestewind kan byvoorbeeld ná ’n kouefront na suidwes draai.

Wanneer kom die sterkste wind?

Kyk wanneer:

• die gemiddelde wind styg
• die rukwinde die sterkste raak
• die wind draai
• die reën begin
• donderstorms moontlik is
• en die temperatuur skerp daal

Sterk wind om twee-uur in die nag verg meer voorbereiding as sterk wind terwyl almal nog wakker is.

Donderstormgevaar

’n Lae gemiddelde windvoorspelling beteken nie ’n donderstorm kan nie ’n sterk rukfront veroorsaak nie.

Kyk ook na:

• amptelike waarskuwings
• radar indien beskikbaar
• weerligaktiwiteit
• en wolkontwikkeling rondom die kamp

Verskillende programme gee verskillende antwoorde

Weerprogramme gebruik nie altyd dieselfde model nie.

Wanneer hulle baie verskil, moet jy nie bloot die aangenaamste voorspelling kies nie.

Berei eerder voor vir die sterker realistiese moontlikheid, veral wanneer jy:

• langs oop water
• op ’n berg
• in ’n vallei
• of op ’n kaal vlakte kamp

Is daar ’n veilige windsnelheid vir elke tent?

Nee.

Daar is nie een spoed waaronder elke tent veilig is nie.

Dit hang af van:

• tentgrootte
• ontwerp
• ouderdom
• toestand
• grond
• ankering
• windhoek
• rukwinde
• reën
• en hoe goed die tent opgeslaan is

Die vervaardiger se leiding vir die spesifieke tent is nuttiger as ’n los syfer wat op ’n kampgroep rondgestuur word.

10. Hoe kies jy ’n staanplek wanneer wind moontlik is?

Windvoorbereiding begin voordat die eerste paal uitgepak word.

Kyk verder as die mooi uitsig

Die oop uitsig oor die dam, see of vallei kan ook beteken dat daar niks is wat die wind breek nie.

Kyk rondom die staanplek vir:

• oop water
• kaal velde
• valleie
• paaie
• gapings tussen heuwels
• boomlyne
• geboue
• en ander karavane

Vra nie net waarvandaan die wind nou kom nie. Vra waarvandaan dit later kan kom.

Soek tekens van vorige wind

Die terrein vertel dikwels sy eie storie.

Kyk vir:

• bome wat permanent in een rigting leun
• gebreekte takke
• gebuigde skadunette
• herstelwerk aan heinings
• kaalgewaaide grond
• en beskadigde afdakke

Vra die kampbestuurder of gereelde kampeerders watter staanplekke probleme gee wanneer ’n spesifieke wind waai.

Toets die grond

Toets meer as een plek.

Een hoek van die staanplek kan diep grond hê, terwyl die ander hoek:

• klip
• los sand
• bourommel
• ou beton
• of vlak rots het

Dink ook aan wat met die grond gaan gebeur as dit begin reën.

Soek windbane

Kyk of die staanplek in lyn is met:

• ’n pad
• ’n vallei
• ’n rivier
• ’n opening tussen bome
• ’n gaping tussen geboue
• of ’n ry karavane

Dit kan die wind direk na jou tent lei.

Kyk bo jou

Moenie onder die volgende opslaan nie:

• dooie takke
• beskadigde bome
• los dakplate
• onstabiele borde
• of enigiets wat in sterk wind kan loskom

Dink aan die hele tentvorm

Wanneer jy die tent oriënteer, kyk na:

• die breedste wand
• dakhelling
• deure
• vensters
• pale
• ankertouposisies
• en die karavaan se beskutting

Daar is nie een reël wat vir elke tent werk nie.

Los werkspasie

Maak seker jy kan by die belangrikste toue en penne uitkom.

Moenie dit plaas waar:

• voertuie daaroor ry
• mense dit aanhoudend skop
• of bure dit versteur nie

Weet waarheen jy sal gaan

Identifiseer vooraf ’n veiliger plek soos:

• ’n stewige ablusiegebou
• ontvangs
• ’n goedgekeurde skuilplek
• of waar toepaslik, ’n voertuig

’n Tent is nie ’n veilige skuilplek tydens erge wind, weerlig of vallende takke nie.

11. Waarskuwingstekens nadat die tent opgeslaan is

Die tent gee dikwels klein waarskuwings voordat iets ingee.

Die seil beweeg al hoe meer

Kyk vir:

• harde klapgeluide
• diep inwaartse beweging
• dakpanele wat oplig
• los sywande
• en die agterkant wat opblaas

As die beweging al hoe groter word, verloor die tent moontlik ondersteuning of spanning.

’n Paal begin skerp buig

’n Gladde boog oor ’n lang deel van die paal is anders as ’n skerp buiging op een plek.

’n Plaaslike knak kan beteken:

• die paal is beskadig
• ’n las sit nie reg nie
• die paal is verkeerd uitgelê
• of knakking het begin

Ankertoue raak herhaaldelik slap

’n Tou wat aanhoudend van baie styf na slap verander, wys dat die tent te veel beweeg.

Kontroleer of:

• die pen skuif
• die verstelstuk gly
• die knoop los
• of die aanhegtingspunt rek

Penne begin skuif

Kyk vir:

• gate wat groter word
• grond wat oplig
• penne wat van hoek verander
• en toue wat skielik losser is

Kyk eerste na die windkant, maar moenie die ander kant ignoreer nie. Suiging en dakligting kan ook groot las daar plaas.

Die klank verander

Kampeerders hoor dikwels die wind aankom voordat dit by die tent is.

Luister vir:

• ’n groeiende gedreun deur bome
• pale wat tik
• seil wat teen metaal skuur
• toue wat klap
• en los metaaldele

’n Skielike stilte voor ’n donderstorm kan ook gevolg word deur ’n sterk rukfront.

Stof of blare beweeg in ’n lyn

’n Duidelike stof- of blaarlyn oor oop terrein kan ’n naderende windverandering aandui.

Moenie wag vir die reën voordat jy optree nie.

’n Skielike temperatuurverandering

’n Vinnige daling in temperatuur kan beteken dat koue donderstormlug nader.

’n Skielike warm, droë kuswind kan weer op bergwindtoestande of ’n komende weerverandering dui.

Wolke verander vinnig

Hou dop vir:

• wolke wat vinnig vertikaal groei
• ’n donker wolkbasis
• lae, los wolke onder die storm
• ’n rakvormige wolk
• en wolke wat vinnig oor ’n rif beweeg

Gebruik wat jy sien saam met die voorspelling en waarskuwings. Moenie net op jou oë staatmaak nie.

Wanneer los ’n mens die toerusting?

Mense is belangriker as ’n tent of afdak.

Gaan na veiliger skuiling wanneer daar ’n ernstige gevaar is van:

• sterk wind
• weerlig
• vallende takke
• rondvlieënde voorwerpe
• of ’n tent wat besig is om in te gee

Moenie binne ’n falende tent bly om ’n paal vas te hou nie.

12. Windstories en mites wat kampeerders kan mislei

Kampeerders hou van eenvoudige reëls, maar die wind werk nie altyd eenvoudig nie.

Mite: Die gemiddelde windspoed sê of my tent veilig is

Die gemiddelde wys nie hoe sterk die rukwinde kan wees nie.

’n Lae gemiddelde met skerp rukke kan moeiliker wees as ’n sterker, maar egalige wind.

Mite: Die wind gaan die hele tyd van dieselfde kant af kom

Kouefronte, donderstorms, seebries en terrein kan die rigting verander.

Die kant wat nou beskut is, kan later die windkant wees.

Mite: Bome beskerm altyd die tent

Bome kan die gemiddelde wind verminder, maar hulle kan ook turbulensie en vallende takke veroorsaak.

Die toestand van die boom en jou afstand daarvan is belangrik.

Mite: Maak alles oop sodat die wind deur die tent kan waai

’n Groot opening aan die windkant kan lug binne vasvang en die dak oplig.

Dit hang van die tentontwerp af.

Mite: Sterker pale los die windprobleem op

Die pale is net een deel van die stelsel.

Die volgende swak plek kan wees:

• ’n pen
• ’n tou
• ’n naat
• ’n las
• of die grond

Mite: As die tent die eerste rukke gehou het, sal dit die nag hou

Penne kan stadig loswerk. Toue kan rek. Die wind kan later draai of sterker word.

Mite: Dit voel nou stil, dus is die voorspelling verkeerd

Jy kan in ’n tydelike windstilte of ’n beskutte kol staan.

Sterker wind kan reeds bo die bome of agter ’n naderende storm wees.

Mite: Dubbel die wind beteken dubbel die krag

Onder soortgelyke toestande kan dubbel die windspoed nader aan vier keer die aërodinamiese krag veroorsaak.

Mite: Daar is een veilige windsnelheid vir alle tente

Elke tent, terrein, grondsoort en opstelling verskil.

Daar is nie een algemene veilige syfer nie.

13. ’n Praktiese windgereedheidslys vir kampeerders

Die doel is nie om elke rukwind presies te voorspel nie.

Die doel is om betyds te sien wanneer die risiko groter word.

Voor jy vertrek

Kontroleer:

• die algemene voorspelling
• die uur-tot-uur wind
• rukwindspoed
• windrigting
• rigtingveranderings
• donderstormkans
• kouefronte
• amptelike waarskuwings
• en die nagvoorspelling

Inspekteer:

• pale
• verbindings
• ankertoue
• verstelstukke
• tentpenne
• nate
• en aanhegtingspunte

Vervang beskadigde dele voor die reis.

Wanneer jy by die kamp aankom

Kyk na:

• oop kante van die staanplek
• nabygeleë water
• berge en valleie
• boomgapings
• geboue
• takke bo jou
• die grond
• en dreinering

Vra die kampbestuurder watter staanplekke die meeste wind kry.

Terwyl jy opslaan

Maak seker:

• pale is korrek gemonteer
• verbindings is volledig ingedruk
• die seil se spanning is eweredig
• water van die dak kan afloop
• ankertoue trek in nuttige rigtings
• en die penne pas by die grond

Berei voor vir die voorspelde nagwind, nie net die huidige middagbries nie.

Voor jy gaan slaap

Kontroleer weer:

• die jongste voorspelling
• waarskuwings
• toue
• penne
• afdakke
• deure
• vensters
• en los toerusting

Pak weg of maak vas:

• stoele
• tafels
• braaitoerusting
• wasgoed
• houers
• en enige los voorwerpe

Wanneer die wind begin sterker word

Hou dop:

• hoe hard die rukke raak
• of die rigting verander
• hoe die seil beweeg
• hoe die pale buig
• of toue slap raak
• of penne skuif
• en wat die bome en wolke doen

Maak aanpassings voordat die tent wild begin beweeg.

Nadat die reën begin het

Kyk of:

• die grond sagter geword het
• penne begin skuif
• water op die dak versamel
• toue gerek het
• en afloopwater by die penne verbyvloei

Ná die wind

Inspekteer die toerusting vir:

• gebuigde pale
• klein krake
• los lasse
• gerekde toue
• beskadigde nate
• geskaafde seil
• en penne wat nie meer reguit is nie

’n Onderdeel kan die storm oorleef en steeds verswak wees.

Die belangrikste vraag is nie net: Hoe sterk gaan die wind waai nie?

Windsnelheid is net een deel van die prentjie.

Dieselfde voorspelling kan by twee kampterreine heeltemal verskillende gevolge hê.

’n Tent langs oop water kan sterk, egalige wind kry.

’n Tent agter bome kan ligter gemiddelde wind kry, maar onvoorspelbare rukke.

’n Tent in ’n vallei kan uit een rigting beskut wees en later die volle wind deur die vallei kry.

Die voorspelling sê wat moontlik op pad is, die kampterrein bepaal hoe dit by jou uitkom, en jou opstelling bepaal hoe goed die tent dit hanteer.